Sundara Kanda

ततो रावणनीतायाः सीतायाः शत्रुकर्शनः। इयेष पदमन्वेष्टुं चारणाचरिते पथि

दुष्करं निष्प्रतिद्वन्द्वं चिकीर्षन् कर्म वानरः। समुदग्रशिरोग्रीवो गवांपतिरिवाबभ

अथ वैडूर्यवर्णेषु शाद्वलेषु महाबलः। धीरः सलिलकल्पेषु विचचार यथासुखम्

द्विजान् वित्रासयन् धीमानुरसा पादपान् हरन्। मृगांश्च सुबहून्निघ्नन् प्रवृद्ध इव

नीललोहितमांजिष्ठपत्रवर्णैः सितासितैः। स्वभावविहितैश्चित्रैर्धातुभिः समलङ्कृतम्।।

नीललोहितमांजिष्ठपत्रवर्णैः सितासितैः। स्वभावविहितैश्चित्रैर्धातुभिः समलङ्कृतम्।।

स तस्य गिरिवर्यस्य तले नागवरायुते। तिष्ठन् कपिवरस्तत्र ह्रदे नाग इवाबभौ

स सूर्याय महेन्द्राय पवनाय स्वयंभुवे। भूतेभ्यश्चाञ्जलिं कृत्वा चकार गमने मतिम्

अञ्जलिं प्राङ्मुखः कुर्वन् पवनायात्मयोनये। ततो हि ववृधे गन्तुं दक्षिणो दक्षिणां

प्लवङ्गप्रवरैर्दृष्टः प्लवने कृतनिश्चयः। ववृधे रामवृद्ध्यर्थं समुद्र इव पर्वसु

निष्प्रमाणशरीरः सन् लिलङ्घयिषुरर्णवम्। बाहुभ्यां पीडयामास चरणाभ्यां च पर्वतम्

स चचालाचलश्चापि मुहूर्तं कपिपीडितः। तरूणां पुष्पिताग्राणां सर्वं पुष्पमशातयत्

तेन पादपमुक्तेन पुष्पौघेण सुगन्धिना। सर्वतः संवृतः शैलो बभौ पुष्पमयो यथा

तेन चोत्तमवीर्येण पीड्यमानः स पर्वतः। सलिलं सम्प्रसुस्राव मदं मत्त इव द्विपः

पीड्यमानस्तु बलिना महेन्द्रस्तेन पर्वतः। रीतीर्निर्वर्तयामास काञ्चनाञ्जनराजतीः

मुमोच च शिलाः शैलो विशालाः समनःशिलाः। मध्यमेनार्चिषा जुष्टा धूमराजीरिवानलः

गिरिणा पीड्यमानेन पीड्यमानानि सर्वतः। गुहाविष्टानि भूतानि विनेदुर्विकृतैः स्वरैः

स महासत्त्वसन्नादः शैलपीडानिमित्तजः। पृथिवीं पूरयामास दिशश्चोपवनानि च

शिरोभिः पृथुभिः सर्पा व्यक्तस्वस्तिकलक्षणैः। वमन्तः पावकं घोरं ददंशुर्दशनैः शिला

तास्तदा सविषैर्दष्टाः कुपितैस्तैर्महाशिलाः। जज्ज्वलुः पावकोद्दीप्ता बिभिदुश्च सह

स सागरमनादृष्यमतिक्रम्य महाबलः। त्रिकूटशिखरे लङ्कां स्थितां स्वस्थो ददर्श ह

ततः पादपमुक्तेन पुष्पवर्षेण वीर्यवान्। अभिवृष्टः स्थितस्तत्र बभौ पुष्पमयो यथा

योजनानां शतं श्रीमांस्तीर्त्वाप्युत्तमविक्रमः। अनिःश्वसन् कपिस्तत्र न ग्लानिमधिग

शतान्यहं योजनानां क्रमेयं सुबहून्यपि। किं पुनः सागरस्यान्तं संख्यातं शतयोजनम्

स तु वीर्यवतां श्रेष्ठः प्लवतामपि चोत्तमः। जगाम वेगवान् लङ्कां लङ्घयित्वा महोदधि

शाद्वलानि च नीलानि गन्धवन्ति वनानि च। गण्डवन्ति च मध्येन जगाम नगवन्ति च

शैलांश्च तरुसंछन्नान् वनाराजीश्च पुष्पिताः। अभिचक्राम तेजस्वी हनुमान् प्लवगर्षभः

स तस्मिन्नचले तिष्ठन्वनान्युपवनानि च। स नगाग्रे च तां लङ्कां ददर्श पवनात्मजः

सरलान् कर्णिकारांश्च खर्जूरांश्च सुपुष्पितान्। प्रियालून्मुचुलिन्दांश्च कुटजान्

सरलान् कर्णिकारांश्च खर्जूरांश्च सुपुष्पितान्। प्रियालून्मुचुलिन्दांश्च कुटजान्

स लम्बशिखरे लम्बे लम्बतोयदसन्निभे। सत्त्वमास्थाय मेधावी हनुमान् मारुतात्मजः।।5.3

स लम्बशिखरे लम्बे लम्बतोयदसन्निभे। सत्त्वमास्थाय मेधावी हनुमान् मारुतात्मजः।।5.3

शारदाम्बुधरप्रख्यैर्भवनैरुपशोभिताम्। सागरोपमनिर्घोषां सागरानिलसेविताम्।।5.3.3।।

शारदाम्बुधरप्रख्यैर्भवनैरुपशोभिताम्। सागरोपमनिर्घोषां सागरानिलसेविताम्।।5.3.3।।

शारदाम्बुधरप्रख्यैर्भवनैरुपशोभिताम्। सागरोपमनिर्घोषां सागरानिलसेविताम्।।5.3.3।।

शारदाम्बुधरप्रख्यैर्भवनैरुपशोभिताम्। सागरोपमनिर्घोषां सागरानिलसेविताम्।।5.3.3।।

शारदाम्बुधरप्रख्यैर्भवनैरुपशोभिताम्। सागरोपमनिर्घोषां सागरानिलसेविताम्।।5.3.3।।

विस्मयाविष्टहृदयः पुरीमालोक्य सर्वतः। जाम्बूनदमयैर्द्वारैर्वैडूर्यकृतवेदिकैः।।5.

विस्मयाविष्टहृदयः पुरीमालोक्य सर्वतः। जाम्बूनदमयैर्द्वारैर्वैडूर्यकृतवेदिकैः।।5.

विस्मयाविष्टहृदयः पुरीमालोक्य सर्वतः। जाम्बूनदमयैर्द्वारैर्वैडूर्यकृतवेदिकैः।।5.

स निर्जित्य पुरीं श्रेष्ठां लङ्कां तां कामरूपिणीम्। विक्रमेण महातेजा हनुमान् कपि

प्रविश्य नगरीं लङ्कां कपिराजहितंकरः।।5.4.2।। चक्रेऽथ पादं सव्यं च शत्रूणां स तु

प्रविष्टः सत्त्वसम्पन्नो निशायां मारुतात्मजः।।5.4.3।। स महापथमास्थाय मुक्तापुष्प

प्रविष्टः सत्त्वसम्पन्नो निशायां मारुतात्मजः।।5.4.3।। स महापथमास्थाय मुक्तापुष्प

हसितोत्कृष्टनिनदैस्तूर्यघोषपुरस्सरैः। वज्रांकुशनिकाशैश्च वज्रजालविभूषितैः।।5.4.5

प्रजज्वाल ततो लङ्का रक्षोगणगृहैः शुभैः।।5.4.6।। सिताभ्रसदृशैश्चित्रैः पद्मस्वस्त

प्रजज्वाल ततो लङ्का रक्षोगणगृहैः शुभैः।।5.4.6।। सिताभ्रसदृशैश्चित्रैः पद्मस्वस्त

तां चित्रमाल्याभरणां कपिराजहितङ्करः। राघवार्थं चरन् श्रीमान् ददर्श च ननन्द च

भवनाद्भवनं गच्छन् ददर्श पवनात्मजः। विविधाकृतिरूपाणि भवनानि ततस्ततः

शुश्राव मधुरं गीतं त्रिस्थानस्वरभूषितम्। स्त्रीणां मदसमृद्धानां दिवि चाप्सरसामिव

ततः स मध्यंगतमंशुमन्तं ज्योत्स्नावितानं महदुद्वमन्तम्। ददर्श धीमान् दिवि भानुमन्

लोकस्य पापानि विनाशयन्तं महोदधिं चापि समेधयन्तम्। भूतानि सर्वाणि विराजयन्तं ददर्

या भाति लक्ष्मीर्भुवि मन्दरस्था तथा प्रदोषेषु च सागरस्था। तथैव तोयेषु च पुष्करस्

हंसो यथा राजतपञ्जरस्थः सिंहो यथा मन्दरकन्दरस्थः। वीरो यथा गर्वितकुञ्जरस्थ चन्द्र

स्थितः ककुद्मानिव तीक्ष्णशृङ्गो महाचलः श्वेत इवोच्चशृङ्गः। हस्तीव जाम्बूनदबद्धशृ

विनष्टशीताम्बुतुषारपङ्को महाग्रहग्राहविनष्टपङ्कः। प्रकाशलक्ष्म्याश्रयनिर्मलाङ्क:

शिलातलं प्राप्य यथा मृगेन्द्रो महारणं प्राप्य यथा गजेन्द्रः। राज्यं समासाद्य यथा

प्रकाशचन्द्रोदयनष्टदोषः प्रवृत्तरक्षः पिशिताशदोषः। रामाभिरामेरितचित्तदोषः स्वर्ग

तन्त्रीस्वनाः कर्णसुखाः प्रवृत्ताः स्वपन्ति नार्यः पतिभिः सुवृत्ताः। नक्तंचराश्च

मत्तप्रमत्तानि समाकुलानि रथाश्वभद्रासनसङ्कुलानि। वीरश्रिया चापि समाकुलानि ददर्श